Kapelle aan de Gillrather Hof
De rooms-katholieke kapel aan de Gillrather Hof bevindt zich in de wijk Gillrath in de stad Geilenkirchen in Noordrijn-Westfalen. Ze staat als monument onder bescherming.
Het gebouw werd in 1890 opgericht. Een houten kruis met een corpus is aan de achterwand bevestigd.
Auteur: Wikipedia
Meer informatie
Kapel

Kasteel Schaesberg
Kasteel Schaesberg ligt tussen de kern Schaesberg van de gemeente Landgraaf en Heerlen in Nederlands-Limburg. Van het kasteel van de heren van Schaesberg resteert slechts de ruïne van het hoofdgebouw. Vanaf 2012 wordt het kasteel in fasen herbouwd.
De waterburcht ontstond in zijn laatst intacte vorm in de 16e en 17e eeuw in de stijl van de Maaslandse renaissance. Het was een van de beste en omvangrijkste voorbeelden van deze in het Maasland zo wijdverbreide architectuurstijl in het huidige Nederlands-Limburg. De heren en later rijksgraven van Schaesberg bewoonden het kasteel tot in de 18e eeuw. Na de Franse tijd raakte het kasteel geleidelijk meer en meer in verval. In 1965 was er een brandje in de voorburcht met zijn hoektorens en poortgebouw. Veel vandalisme, geen onderhoud en het alsmaar uitblijven van restauratie resulteerde in de sloop van de voorburcht in 1968. Dit ondanks de gemeentelijke verplichting tot herstel. Het kasteel was in 1945 al door de Nederlandse staat als Duitse bezitting geconfisqueerd . Vanaf 1975 werden de overgebleven ruïnes van het kasteel geconsolideerd.
Auteur: Wikipedia
Meer informatie
Berg

Huis Altenburg
Haus Altenburg, ook wel Alteburg of eerder Huis Breberen genoemd, is een voormalig riddergoed gelegen in het dal van de Saeffelbäch in de onmiddellijke nabijheid van de Gangelter deelgemeente Breberen in de Noordrijn-Westfalense Kreis Heinsberg.
De op de plaats van een vroege torenhügelburg door de heren van Heinsberg gebouwde en gedeeltelijk nog door watergangen omgeven kasteelcomplex werd in 1330 voor het eerst schriftelijk vermeld als „Hof ten berghe”. Het is ingedeeld in een drie zijden tellende, twee verdiepingen tellende voorburcht uit de 17e en 18e eeuw en het via een oplopende bakstenen brug bereikbare drie vleugelige herenhuis, eveneens uit de 17e en 18e eeuw. Alle gebouwen zijn opgemetseld uit baksteen.
Auteur: Wikipedia
Meer informatie
Herenwoonst

St. Maternus
De katholieke parochiekerk St. Maternus is een rijksmonumentaal kerkgebouw in Breberen, een deelgemeente van de gemeente Gangelt in de gemeente Heinsberg.
Een opgraving in 1950 toonde de voorgangers aan: een driebeukige houten kerk uit de 8/9e eeuw op een vroegchristelijk grafveld en een zaalkerk uit de late 9e eeuw met zijn laatgotische uitbreidingen.
Monument

St. Nikolaas
De kerk St. Nikolaus bevindt zich in het deelgemeente Waldenrath van de stad Heinsberg in Noordrijn-Westfalen. Het hoofdaltaar staat als bouwmonument onder monumentenzorg.
In 1545 kreeg de kerk, waarvan de ouderdom onbekend was, een toren. In 1736 werd ze door een blikseminslag zo hard getroffen dat de klokken in de toren smolten. In 1786 werd de kerk, met uitzondering van de toren, afgebroken en werd er een zogenaamde schuurkerk gebouwd. Hoewel de kerk werd vergroot, was de ruimte niet voldoende. Daarom werd er in 1899/1900 een nieuwbouw gerealiseerd volgens de bouwplannen van Lambert van Fisenne uit Gelsenkirchen. Op 22 augustus 1900 vond de feestelijke wijding plaats. Op 28 oktober 1944 werd de toren volledig verwoest bij een bombardement en de kerk zwaar beschadigd. De schade aan de kerk was tegen midden 1949 hersteld. De herstelwerkzaamheden werden geleid door Wilhelm Andermahr uit Wassenberg. In 1983 werd het altaargebied verbouwd naar plannen van Jakob Cüppers uit Waldenrath. De altaarwijding vond plaats op 1 mei 1983.
Monument

Hart-Jezus-kapel
De Hart-Jezuskapel bevindt zich in de wijk Waldenrath-Pütt van de stad Heinsberg in Noordrijn-Westfalen.
De eerste kapel werd in de 18e eeuw door de bewoners gebouwd voor gezamenlijk gebed van de rozenkrans op zondagen, voor de doop en ter nagedachtenis van de overledenen. In het oorlogsjaar 1945 werd zij volledig verwoest. In 1951 werd zij uit eigen middelen herbouwd en in 1951 gewijd. Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum in 2001 werd een uitgebreide restauratie van de kapel uitgevoerd. In totaal werden er 657 arbeidsuren door de leden van de kapelgemeenschap besteed.
Kapel

St. Josef
De kerk St. Josef bevindt zich in de wijk Laffeld van de stad Heinsberg in Noordrijn-Westfalen. Ze staat als monument onder monumentenzorg.
De basiliek staat aan de Maarstraat, op een vrije locatie, ongeveer 100 m van de straat verwijderd, op een licht stijgend terrein.
Basiliek

Oranje Nassau II
De Oranje-Nassau II was een particuliere kolenmijn van de gelegen te Schaesberg (thans: Landgraaf), die in productie was van 1904 t/m 30 juni 1971.
Auteur: Michel
Steenkoolmijn

Ipomal Galerie en Kunstuitleen
Ipomal Galerie en Kunstuitleen profileert zich als huisgalerie in Landgraaf (Zuid-Limburg) dichtbij de Duitse grens. In meerdere sfeervolle, afwisselend grote en kleine ruimten, worden drie keer per jaar tentoonstellingen met moderne en hedendaagse kunst getoond.
Omdat Ipomal Galerie en Kunstuitleen gesitueerd is in de Euregio Maas-Rijn omgeving, behoren veel Duitse, Belgische en Nederlandse kunstliefhebbers tot de klantenkring.
VerkoopexpositieVanaf januari 2026 organiseert Ipomal Galerie een uitverkoop, tegen elk aannemelijk bod, met werk van diverse kunstenaars die eerder bij Ipomal Galerie geëxposeerd hebben. Dit in verband met de opheffing van de galerie per 31 december.
Auteur: Visit Zuid-Limburg
POI

Yaka Art for home & garden
Maak kennis met vroege en recente stenen Shona sculpturen uit Zimbabwe. Er is ook een unieke collectie kunstwerken van Limburgse kunstenaars, divers van stijl en materiaal te bewonderen. Momenteel van John Penning en Niek Geelen. Tevens metalen tuinfiguren.
Op donderdagavond kun je een workshop beeldhouwen onder begeleiding van Bert Schiffelers van 16.00-19.00 uur en van 19.00-22.00 uur volgen. Neem hiervoor telefonisch contact op.
Bezoek ook de expositie in abdij Rolduc Kerkrade.
Auteur: Visit Zuid-Limburg
POI

BloteVoetenPark
Elk seizoen een avontuur – ontdek BloteVoetenPark Brunssum
In elk seizoen valt er iets unieks te ontdekken bij BloteVoetenPark Brunssum. Zet al je zintuigen open: ruik de frisse boslucht, luister naar het kraken van de bladeren en voel de frisse wind op je huid.
Je bent natuurlijk welkom voor een BloteVoetenWandeling, maar ook mét schoenen aan is er in het vroege voorjaar en najaar volop avontuur te beleven, zoals bijvoorbeeld 'BloteVoetenPark Enlightened' in de kerstvakantie. Ontdek het park eens op een heel andere manier en laat je verrassen!
Als het mogelijk is trek je je schoenen uit en voel de natuur onder je voeten! De vier kilometer lange BloteVoetenWandeling in Brunssum is een uniek avontuur voor jong en oud. Modder, houtsnippers, grind, water en gras prikkelen je zintuigen en brengen je helemaal in het moment.
De route voert je door een doolhof, langs modderpoelen en over hindernisbanen, maar: niks moet, ervaren mag. Regen? Nog leuker! Regenplassen voelen heerlijk aan je voeten en het bladerdek van het bos beschermt je tegen de meeste druppels.
Bij restaurant BloteVoetenHut kun je ook heerlijk lunchen en dineren (vegan- en kindvriendelijk!). Bovendien geniet je op een prachtig natuurterras, dat uitgeroepen is tot Het Mooiste Terras van Limburg 2025! Meer informatie vind je op de website.
En wat dacht je van een teambuilding met coaching midden in de natuur en afsluiten met een heerlijke barbecue?
Auteur: Visit Zuid-Limburg
POI

Schutterspark
Schutterspark in Brunssum: hét familiepark waar je als gezin al generaties lang naartoe gaat voor een ontspannen of juist actief dagje uit!
In Schutterspark is van alles te doen. Hier klim je in boomtoppen, beleef je de natuur tot in je tenen, word je een echte kapitein of machinist.
Speel je tot de zon ondergaat en aai je dieren op de kinderboerderij. Bekijk de unieke hangvennen. Vang een glimp op van de bosbewoners tijdens een wandel- of fietstocht.
Ontdek de rijke geschiedenis en verhalen van Schutterspark. En puf uit van alle avonturen in de brasserie. Ontdek het zelf!

Clemensdomein
Het Clemensdomein in Oud Merkelbeek is een karakteristiek en historisch rijksmonument, gelegen in de gemeente Brunssum, vlak bij de grens met Beekdaelen.
Dit bijzondere domein vormt een groene, stille enclave vol geschiedenis en spiritualiteit. Het domein omvat vier rijksmonumenten, het eeuwenoude Clemenskerkje, een sfeervolle Lourdesgrot, het grafmonument van baron De Negri en zijn eega en het restant van de oude kloostermuur van siermetselwerk dat het terrein ommuurt, die herinnert aan het religieuze verleden van deze plek.
Het Clemensdomein is niet alleen van cultuurhistorische waarde, maar fungeert ook als centrum voor natuureducatie en zingeving waar jong en oud in contact komen met natuur, weer, bijen en bezinning.
Wil je de bijzondere verhalen ontdekken of eens binnenkijken? Dat kan eenvoudig via de 360-graden tour of door te luisteren naar de audiotour. Je vindt beide tours ook snel en makkelijk door de QR-codes te scannen op het gevelbordje bij de kerk.
Het Clemensdomein bruist van de activiteiten: regelmatig vinden er concerten, lezingen en conferenties plaats. Daarnaast is het officieel erkend als burgerlijke huwelijks locatie.
Zowel het Clemenskerkje als het bezoekerspaviljoen zijn te huur voor bijzondere evenementen die helemaal passen bij de sfeer van deze prachtige plek.

Beschermd dorpsgezicht Lauradorp
Terwijl in Schaesberg en Heerlen de gebroeders Honigmann pionieren met hun Oranje-Nassau mijnen begint mijnexploitant Laura & Vereeniging meer naar het oosten twee schachten af te diepen bij Eijgelshoven.&nbsp;
Het is het begin van de particuliere mijn Laura, vernoemd naar één van de echtgenotes van het duo uit Herzogenrath dat een kwarteeuw eerder een concessie in dit gebied koopt.
Wanneer een Duitse mijnbouwvereniging de nabijgelegen concessie ‘Vereeniging’ verwerft en daarna de concessie ‘Laura’ opkoopt, is ‘Laura & Vereeniging’ een feit.&nbsp;
Toch gaat de eerste schep pas de grond in nadat beide concessies ondergebracht zijn in de steenkoolmaatschappij van de Belgische generaal Albert Thys. Aanvankelijk verloopt alles volgens schema, totdat het grondwater doorbreekt en de schachten keer op keer onder water zet.
Een moeilijke start, maar wanneer alles onder controle is bloeit het mijnbedrijf op.
In 1921 begint Laura & Vereeniging met de bouw van een tweede mijnzetel. Vernoemd naar de vrouw van Albert Thys zal ze de naam ‘Julia’ dragen. Het mijnbestuur beseft dat er nooit genoeg woningen zijn voor de nieuwe arbeidskrachten die de mijn Julia zal aantrekken.&nbsp;
Er zullen huizen gebouwd moeten worden, maar Laura & Vereeniging beschikt in tegenstelling tot de Oranje-Nassau mijnen en Staatsmijnen niet over een eigen bouwafdeling.&nbsp;
Daarom benadert de directie woningbouwstichting Thuis Best en wordt er een prijsvraag uitgeschreven voor het ontwerp van een modern tuindorp met kerk, klooster, scholen en winkels. En zo verrijst tussen 1926 en 1931 ‘Lauradorp’ op de weilanden bij de lintdorpjes Waubach en Groenstraat.
In vijf jaar tijd krijgt de voormalige gemeente Ubach over Worms er 485 woningen bij. De eerste 94 zijn ontworpen door architect F.W. de Rooi. Het leeuwendeel van Lauradorp is echter van de hand van architect Jos Drummen, die met zijn ontwerp als winnaar uit de bus komt.
Het is een compromis tussen een moderne arbeiderswijk en een pastoraal Limburgs dorp. De vriendelijke, roodgedakte huisjes zijn gegroepeerd langs straten en perkjes met veel bomen, struiken en bloembedden.
Alle straten komen bij elkaar in een groen hart, waar tevens de belangrijkste voorzieningen te vinden zijn. Het is een exemplarische afspiegeling van de tuindorpgedachte. Bovendien zijn de wegen verhard en is iedere woning aangesloten op de waterleiding en het elektriciteitsnet.
Op dat moment een ongekende luxe voor arbeiderswoningen. Lauradorp is de ideale mijnwerkerskolonie en mijnwerkersgezinnen uit alle windstreken vinden er een prettig thuis.
Direct aan het groene hart van Lauradorp is nog een groot terrein onbebouwd gebleven. Hier heeft Drummen ruimte gereserveerd voor de kerk. De noodkerk barst inmiddels haast uit zijn voegen.
Er worden verschillende geldinzamelingsacties op touw gezet en Laura & Vereeniging laat bedrijfsingenieur Jan Beersma een kerkgebouw ontwerpen. Beersma heeft dan al de watertoren van Rimburg en het nieuwe gemeentehuis van Ubach over Worms getekend.&nbsp;
Zijn ontwerp voor de kerk van Lauradorp kenmerkt zich door een traditionele baksteenbouw met een moderne knipoog naar de gotiek. In oktober 1933 kan eindelijk de eerste steen gelegd worden.
Wanneer de kerk in het daaropvolgende jaar af komt, zijn honderden mensen toegestroomd om de wijdingsceremonie bij te wonen. De kerk wordt gewijd aan de pas heilig verklaarde Theresia van Liseux, ook wel Theresia van het Kindje Jezus genoemd, en aan de Italiaanse priester Giovanni Bosco, beter bekend als Don Bosco.
De laatste is de grondlegger van de Salesianen van Don Bosco, een congregatie die dr. Henri Poels, de aalmoezenier van de Mijnstreek, naar Lauradorp gehaald heeft.

De Leenderkapel
Sagen en legendes zijn alom aanwezig in de Zuid-Limburgse volkscultuur. Hoewel je over hun waarheidsgehalte kunt twijfelen, zijn ze vaak te mooi om weg te laten.
Dat is wat de Leenderkapel in Schaesberg betreft niet anders. Het robuuste, uit gele zandsteenbrokken opgetrokken Mariakapelletje staat bovenop een heuvel die uitkijkt op de eeuwenoude Hoeve Leenhof en de restanten van Kasteel Schaesberg.
Eén van de kasteelbewoners, graaf Johann Frederik van Schaesberg (1598-1671), zou de kapel als dankbetuiging aan Maria gebouwd hebben na een behouden terugkeer uit een veldslag.
Aanvankelijk weet hij, ijsberend door zijn kasteel, maar geen manier te bedenken om Maria te bedanken. Op een zekere avond, nadat de vermoeidheid hem overmeesterd heeft, droomt hij dat het buiten hevig sneeuwt.
Heel Schaesberg raakt onder een dikke sneeuwdeken bedekt, op een klein plekje bovenop de nabijgelegen heuvel na. De volgende ochtend is het landschap tegen alle verwachting in daadwerkelijk wit van de sneeuw.
Stomverbaasd maar vastberaden begeeft de graaf zich onmiddellijk naar de heuvel. Op de top aangekomen ziet hij dat er op een klein lapje grond niet één vlok sneeuw gevallen is. Dan weet hij het zeker dat zijn mysterieuze droom een teken van boven is, dat hem opdraagt om hier een kapel ter ere van Maria te bouwen.
Het verhaal over de droom van de graaf lijkt eerder fabel dan feit. Wat wél vaststaat is dat hij de Leenderkapel gebouwd of op zijn minst verbouwd heeft. Dat blijkt uit de gevelsteen waarop zijn familiewapen en dat van zijn vrouw Ferdinanda van Wachtendonck (1608-1644) onder één kroon te zien is.
Boven dit alliantiewapen is de tekst ‘FLOS/CARMELI/VIRGO PUERPERA/ORA PRO/NOBIS' te lezen, wat letterlijk 'Bloem van de Carmel, in barensnood verkerende maagd bidt voor ons' betekent. De gevelsteen zou geplaatst kunnen zijn te ere van hun huwelijk in 1623.
Bekend is dat dat de graaf in die tijd op bedevaart naar de berg van Carmel is gegaan. Het zou ook kunnen dat de graaf de kapel tien tot twintig jaar later tot monument van hun Mariaverering gemaakt heeft, al dan niet ter nagedachtenis aan zijn vrouw.
Tussen 1633 en 1639 bezoekt het echtpaar immers herhaaldelijk het Mariaheiligdom Scherpenheuvel en in 1644 trekt Ferdinanda ondanks slepende ziekte naar Kevelaer, een bedevaart die haar fataal wordt.
In de loop van de zeventiende eeuw bloeit een rijke Mariadevotie op. Volgens oude vertellingen gebruiken de legendarische bokkenrijders de kapel om er in het geheim hun nachtelijke bijeenkomsten te houden.
Met de komst van de Fransen aan het eind van de achttiende eeuw dooft de Mariadevotie uit. Dat blijft zo tot het midden van de negentiende eeuw. Omstreeks 1847 laat de Schaesbergse kapelaan P.J. Römkens de Leenderkapel restaureren.
Ook komt er een nieuw Mariabeeld, altaar, een communiebank en andere benodigdheden. Met het invoeren van het meilof blaast Römkens de Mariaverering nieuw leven in. Sindsdien trekt de kapel extra veel bezoekers in de maand mei.
Sinds 1856 trekt er ieder jaar, decennia lang, een heuse studentenpelgrimage van kostschool Rolduc naar de Leenderkapel. Vandaag de dag is de Leenderkapel, of ’t Leenderkapelke zoals de ouderen van dagen haar liefkozend noemen, nog altijd een heel mooi stukje Landgraaf om in het groen tot rust te komen.
Kapel

Verdediginglinie de Landgraaf
De gemeente Landgraaf dankt zijn naam aan ‘de landgraaf’, een eeuwenoude verdedigingslinie die op een aantal punten nog als een holle weg in het landschap waarneembaar is. Het aardwerk strekt zich komend vanaf de Brunsummerheide uit richting Nieuwenhagen, waar hij vlakbij de Kleikoeleweg verdwijnt. Vroeger liep de landgraaf van hieruit helemaal door tot aan de moerassen ten noordoosten van Schinveld. Nu leeft hij ter plekke slechts voort in de straatnaam ‘Oude Landgraaf’. In het verleden werd nog weleens een zeer hoge ouderdom aan de landgraaf toegekend.
Het aardwerk zou gediend hebben als prehistorische verdedigingslinie of als omwalling van de nabijgelegen urnenvelden uit de IJzertijd. Recent archeologisch onderzoek heeft echter aangetoond dat de landgraaf hoogstwaarschijnlijk uit de tweede helft van de 14e eeuw stamt. De landgraaf ligt dan aan de rand van het Land van Valkenburg. Als Jan van Valkenburg in 1352 zonder opvolger sterft, komt dit belangrijke territorium in handen van de hertog van Brabant. Waarschijnlijk legt hij de landgraaf aan tegen de agressie van zijn aartsvijanden, de hertogen van Gelre en Gulik.
Dankzij archeologisch onderzoek weten we dat de landgraaf in zijn functionele jaren uit een spitsvormige gracht bestaat, met een gemiddelde diepte van 2,2 meter en een breedte van 6,4 meter. Met de verzette grond heeft men aan weerszijden van de greppel wallen opgeworpen, waardoor de totale breedte zo’n 20 tot 22 meter bestrijkt. Bovenop de wallen zijn ondoordringbare hagen van doorndragende struiken aangeplant en ineengevlochten. Pogingen om er toch doorheen te komen worden mogelijk ontmoedigt door struikelgaten en andere hindernissen.
Op hoger gelegen gronden staan uitkijktorens, van waaruit de hele omgeving te overzien is. Zo kan bij onraad op tijd alarm worden geslagen met vuursignalen. Mogelijk dankt de op een hoogte gelegen buurt Lichtenberg nog altijd zijn naam aan een dergelijke toren. Het systeem stelt lokale machthebbers in staat om hun troepen op tijd te mobiliseren tegen de aanvallers. Voor de lokale bevolking is de landgraaf bovendien een ideale veekering en bescherming tegen rondtrekkende roversbenden en roofdieren.
In latere eeuwen verliest de landgraaf zijn functie. De natuur krijgt vrij spel, de wallen eroderen en de spitgracht raakt opgevuld. De landgraaf wordt nu als holle weg gebruikt en men vergeet door wie en wanneer hij aangelegd is. Frans Erens (1857-1935), de bekende literator uit Schaesberg, vertelt dat men in zijn jeugdjaren nog geloofde dat Napoleon de landgraaf gegraven had. Erens liet zich toen graag van de hellingen naar beneden rollen. Dat landeigenaren later grote delen van de landgraaf geëgaliseerd hebben, betreurt hij diep.
In de loop van de 20e eeuw verdwijnen nog meer stukken landgraaf door mijnbouw, zandafgravingen en woningbouw. Toch wordt de landgraaf niet vergeten. Op 14 december 1980 besluiten de samenwerkende SUN-gemeenten Schaesberg, Ubach over Worms en Nieuwenhagen zelfs de nieuw op te richten gemeente Landgraaf naar het aardwerk te vernoemen. Zo is een eeuwenoud symbool van grensafbakening juist een symbool van eenheid en verbinding geworden.

Hangvennen
In het natuurgedeelte van het Schutterspark liggen unieke vennen. De zogenaamde hangvennen. Dit natuurgebied van 400 meter lang en 150 meter breed, herbergt een voor Europese begrippen unieke flora en fauna sinds het in 2007 is hersteld.
Een 200 meter lange vlonderbrug maakt het gebied weer toegankelijk voor bezoekers. Wandelaars kunnen de hangvennen betreden zonder risico op natte voeten. Tegelijkertijd wordt hierdoor de kwetsbare natuur beter beschermd tegen bezoekers.
Hangvennen ontstaan in hellingen waar op diverse plaatsen bronnen opborrelen en waar het water door de samenstelling van de bodem en van het terrein slechts langzaam kan wegsijpelen.
Omdat de bodem in het Schutterspark uit mioceen-zand bestaat en zeer voedselarm is, is in de loop der tijd in de arme maar drassige grond een flora en fauna ontstaan die nergens anders in Nederland voorkomt en ook in de rest van Europa nauwelijks te vinden is.
Tot de zeldzame plantensoorten behoren diverse orchideeën. Ook bijzonder is de combinatie van dopheide en struikheide. Beschermde diersoorten die in de hangven voorkomen zijn de bruine kikker, de kamsalamander en het gentiaanblauwtje, een vlindersoort.

Etzenrade
Auteur: Landschapsatlas
Kasteel

Kasteel Raath
Auteur: wandelnder Engel
Kasteel

Teveren
Teveren is een plaats in de Duitse gemeente Geilenkirchen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Het dorp ligt ca. 3 km ten zuidwesten van de stad Geilenkirchen aan de Landesstrasse 42, die van Randerath over Teveren naar Heerlen leidt en aan de Kreisstrasse 3, die Frelenberg met Gillrath verbindt.
Langs Teveren stroomt de Roode Beek, die ter plekke ook wel de "Teverener Bach" wordt genoemd. Vlak bij Teveren ligt de Teverener Heide, een beschermd natuurgebied. De bevolking is in tegenstelling tot de omgeving voor een aanzienlijk deel protestant, wat veroorzaakt is door naoorlogse immigratie. Het dialect wordt Teverener Platt genoemd en wordt gerekend tot het Limburgs, alhoewel het plaatselijke dialect in een overgangsgebied ligt met het Ripuarisch.
Buurt/Wijk

Hontem
Hontem is een zuidoostelijk deel van de gemeente Waldfeucht in de Noordrijn-Westfaalse Kreis Heinsberg. De plaats behoort tot de parochie Braunsrath.
In 1202 wordt Hontem voor het eerst schriftelijk genoemd als Huntheym, wat betekent huis van Hunto, samen met Braunsrath. Van 1797 tot 1815 maakte Hontem deel uit van de Mairie Braunsrath, die net als de Mairien Haaren en Waldfeucht behoorde tot het kanton Heinsberg in het Département de la Roer. Daarna kwam de plaats bij de Pruisische Kreis Heinsberg. In 1935 werd het Amt Waldfeucht opgericht met de burgemeesterijen Braunsrath, Haaren, Saeffelen en Waldfeucht. Tot de burgemeesterij Braunsrath behoorden naast Hontem ook Braunsrath, Löcken, Obspringen, Selsten en Schöndorf. Op 1 januari 1972 werd de gemeente Waldfeucht gevormd vanuit het Amt Waldfeucht – behalve Saeffelen. Hontem werd samen met Braunsrath ingelijfd in de gemeente Waldfeucht.
Gemeente

Kasteel Etzenrade
Waar vroeger Kasteel Etzenrade stond, vind je nu een prachtig gebied waar geschiedenis, archeologie, natuur en landschap, water, educatie en recreatie op een bijzondere wijze bijeen zijn gebracht.
Van het kasteel is nog weinig over, maar de grachten waren via archeologisch onderzoek goed te reconstrueren. Deze zijn in 2019 uitgegraven en dienen nu als waterbuffer.
De grachten omsluiten twee eilanden. Op het achterste eiland bevindt zich een archeologietuin. Het ervoor gelegen eiland is de historische plek van het verwoeste kasteel. Hier staat nu een cortenstalen poort, die het Etzenrader Huisken en het kleine eiland verbindt met de archeologietuin.

Middeleeuwse landweer
Met de Archeo Route Limburg ontdek je de verhalen achter de Limburgse geschiedenis en archeologie. De belangrijkste plekken van deze route zijn gemarkeerd met een kunstwerk in de vorm van een speer.
Wie een oprukkend leger wil stoppen, moet zijn grondgebied beschermen met een afschrikwekkende afweer. Om het vijandige Gullik en Gelre buiten het Brabantse grondgebied in het Land van Valkenburg te houden, legden de verdedigers in de vijftiende eeuw de landweer van Brunssum aan.
De landweer bleek een gekmakende hindernis, die de vijand zowel bij de inval als bij de aftocht de voet dwars zette. Aanvallers liepen stuk op een imposante constructie van ruim twintig meter breed, met een spitsgracht en twee wallen.
Het verdedigingswerk was deel van een nog veel grotere landweer, die zich helemaal uitstrekte van het moerasgebied tussen Gangelt en Schinveld tot Nieuwenhagen.

BloteVoetenHut
Ontdek de BloteVoetenHut – het hart van het BloteVoetenPark
Aan het begin van het BloteVoetenPark, midden in de natuur, ligt de sfeervolle BloteVoetenHut met haar prachtige natuurterras – door Voilà Magazine uitgeroepen tot het mooiste terras van Limburg 2025.
Hier geniet je in alle rust van een kop fairtradekoffie, een bio-sapje, of een glas Limburgse wijn. Proef een stuk Limburgse vlaai, een vers gebakken appeltaart of een lekker broodje, terwijl de kinderen zich vermaken op het speeltoestel, in de modderkeuken of in de knusse speelhoek binnen.
De keuken serveert met liefde – ook voor wie veganistisch eet of glutenvrij wil genieten. Kom onthaasten, proef de natuur en ervaar waarom de BloteVoetenHut zoveel meer is dan een restaurant: het is een plek om écht even sfeervol te genieten.

Groeve Sibelco
Een klein stukje geschiedenis Rond 1800 werden delen van dit gebied ontgonnen voor de landbouw en veeteelt. Ruim een eeuw later, in 1912 kreeg het gebied een nieuwe bestemming en werd steenkolenmijn Oranje-Nassau IV in gebruik genomen. Deze mijn blijft ruim een halve eeuw in bedrijf en wordt in 1968 gesloten.
De zilverzandgroeve Heksenberg bestaat sinds de jaren ‘20 van de vorige eeuw en lag deels onder wat nu de steenberg is en deels in wat nu de Noordplas is. Nieuwe concessies voor de winning van zilverzand werden hier niet gegeven, vanwege de aanwezigheid van een waterwingebied voor de Oranje-Nassau IV. Dit veranderde echter toen de mijnsluitingen bekend werden gemaakt…
Werkgelegenheidscompensatie Groeve Heksenberg werd aangewezen als speciaal project, om het verlies aan werkgelegenheid door de sluiting van de mijnen op te vangen. De huidige Sibelco-groeve hoort dus thuis in het rijtje van DAF (nu Nedcar), ABP/APG, DSM en CBS.
Oorspronkelijk was een ontgrondingsvergunning voor 200 ha afgegeven (1968), inclusief het gebied met de steenberg van de Oranje-Nassau IV. Later is dit teruggebracht tot ongeveer 100 ha (2001), waarin de steenberg niet is opgenomen.
De graafwerkzaamheden in de Zuidplas zijn intussen afgerond en de groeve is medio 2021 op basis van het eindplan overgedragen aan Natuurmonumenten en de gemeente Heerlen. De graafwerkzaamheden in de Centrale Plas en in de Noordplas gaan nog door tot in ieder geval 2032.
Het eindplan dat bij een ontgrondingsvergunning hoort, bevat afspraken over de manier waarop een groeve na afronding van de graafwerkzaamheden wordt opgeleverd en overgedragen aan de nieuwe eigenaar. In het geval van de Sibelco-groeve wordt het gehele terrein ingericht als natuurgebied, aangevuld met paden en uitkijkpunten.
Zo was het mogelijk om het Rondje Groeves langs de Zuidplas te leiden en een prachtig uitzichtpunt in te richten!
Weet jij wat er allemaal van zilverzand wordt gemaakt? Zilverzand kent vele toepassingen. Zo wordt het gebruikt voor de productie van:
glas, van vlak glas tot hol glas, technisch glas en glaswol;
gieterijen en precisiegietvormen;
keramiek, van serviezen tot specialismen zoals tanden en kunstheupen;
meststoffen en farmaceutische bereidingen;
schuurmiddelen, anti-slipmiddelen, slijp- en polijstmiddelen;
metselspecie, sierpleister en tegellijm;
waterfilters, golf- en sportterreinen;
putboringen, remzand en boorzand;
sierstenen, bakstenen en dakplaten;
wegenasfalt en bitumineuze dakrollen;
bindmiddelen;
vulstoffen;
kristal, optische vezels en glasvezel;
elektronische toepassingen en halfgeleiders;
papier en wasmiddelen;
verven, kunststoffen, polymeren en siliconen.
Groeve

Brasserie 't Hert va Woabich
Welkom bij Brasserie 't Hert va Woabich!
Een plek voor jong en oud, waar je oude vrienden treft en nieuwe vrienden ontmoet. Laat je verwennen met een heerlijke kop koffie (en thee), huisgemaakt gebak, lekkere maaltijden uit de keuken en desserts om je vingers bij af te likken!
In het seizoen bereidt de keukenbrigade onder andere heerlijke wildgerechten, voor een deel met lokaal wild van de 'eigen' jagers.
Voel je thuis bij 't Hert!
Eet en drinkgelegenheid

Lichtkunstwerk Ubach over Worms
Het lichtkunstwerk is in 2021 in gebruik genomen. Het kunstwerk siert de houten brug over de wadi. Het draagt de naam een rivier van woorden. Het licht gaat aan als er bij de brug beweging wordt waargenomen.
Kunstenares Diana Ramaekers werd vooral geïnspireerd door de mensen die een sterke band hadden met Waubach. Zij legt uit: ‘De leidraad van het kunstwerk is de rode lijn van de geschiedenis, de huidige tijd en de toekomst: wat vonden de mensen in Waubach waardevol uit de historie en de tradities van het dorpje, wat waarderen zij in het heden en wat wensen zij zich voor de toekomst?
Deze drie tijdlijnen lopen door elkaar in het kunstwerk net zoals dat met het water in de rivier ook het geval is. Bekende en beruchte mensen, belangrijke gebouwen, locaties, instituten en tradities passeren de revue in de blauw getinte en dynamische stroom van Een Rivier van Woorden.

Wandplastiek Ubach over Worms
In 2001 werd het kunstwerk onthuld dat bestaat uit een reliëf van keramiek en is bevestigd aan de muur bij het theater. Het reliëf is gemaakt door Maria Stams, Jo Meulenberg en Marie-Louise van Zeijst.
Het kunstwerk bestaat uit vijf figuratieve en expressieve figuren die we kunnen associëren met het theater. Door de keuze van de onderwerpen, (directeur, raaf, piano, danseres, vliegend varken en ezel) kleurgebruik, (fel blauw- paars en goud) en hun vormgeving (expressief) hebben de figuren een vrolijke decoratieve uitstraling en gaan zij inhoudelijk een verbintenis aan met het gebeuren rondom en in het theater.
De vrijwilligers van Theater Landgraaf zijn zeer trots op de kunstwerken; 'het is alsof ze al altijd aan de muur aanwezig waren', 'ze horen er gewoon bij'. Theater Landgraaf is de drie makers zeer dankbaar en heeft grote waardering en respect voor hun belangeloze en 'onbetaalbare' inzet!

Zeevruchten op schaal Ubach over Worms
De kunstenaar is Twan Lendfers. Het beeld is gemaakt van brons en is geplaatst in 1993. In het kunstwerk komt een tafel met zeevruchten tot uitdrukking.
Aan het kunstwerk gaf de kunstenaar de titel Tableau de la nature. Hij liet zich daartoe inspireren door het volgende gedicht uit 1907 van de dichter Rilke.
Oeroude wind van zee,zeewind bij nacht:Jij komt niemand toe;Als iemand wacht,dan moet hij maar zien hoehij jou doorstaat:
Oeroude wind van zee,die slechts waaitals voor oeroude steen,Ruimte droomrukkend van verre heen…hoe voelde joueen bloeiende vijgenboom,waar de maan boven scheen.

Begraafplaats Gillrath
Station 21 aan de Gillrather Kapellenwanderweg
Begraafplaats met begraafplaatskruis (21.1), Ereprijs Gillrath (21.2), Sculptuur “De Doorkruiste” (21.3) en Begraafkapel (21.4)
Auteur: Aachener Zeitung
Begraafplaats

Gangelt 2026